|
Deze morgen heb ik in mijn bureau de Messiah nog
een opgelegd. Sedert weken ligt daar een CD uit de reeks pianosonates
van Beethoven en ik wil wel eens iets anders. En zie, opeens voel
ik het weer: wat kan muziek toch optimistisch klinken! En vooral
dit.
Eerst meldt de bas afwisselend zeer ingetogen en
enthousiast dat "The People that walked in the Darkness have
seen a great Light. And they that dwell in the Land of the Shadow
of Death, upon them hath the light shined". En het koor geeft
- schitterend - de verklaring: "for unto us the Child is
born". Geen enkel koorstuk is er ooit meer of beter in geslaagd
mij optimistisch te stemmen dan dat. Er steekt een onwaarschijnlijke
ontwikkeling in, een grote stuwing, een overrompelende aanstekelijkheid.
Voor een koor is vocalises zingen niet meteen het
eenvoudigste, de technische moeilijkheid kan het plezier soms
danig bederven. Bovendien hebben ze dikwijls een louter versierende
functie.
Niet hier. In deze koorpassage illustreert de vocalise
op "born" de groeiende blijheid voor de geboorte, voor
het nieuwe. En eigenlijk is heel deze fuga zo. Stap na stap na
stap worden we in vlotte vaart naar de verwondering, het geluk,
de extase gebracht. Deze beweging ontploft in "Wonderful,
Counsellor, The Mighty God, The Everlasting Father, The Prince
of Peace". En dit alles gebeurt in natuurlijke, ongecompliceerde
tonen. Nooit komt bij mij de vraag op naar interpretatie, naar
historische uitvoering, naar regels van expressiviteit.
Het staat er gewoon, puur, altijd even ongerept.
Ook dat draagt wellicht bij tot het "optimistisch" gevoel
dat ik krijg bij die muziek. En het is optimisme. Zuiver geluk,
absoluut, explosief.
Verschillend van bijvoorbeeld de fenomenale positieve
vertroosting die uitgaat van het slotkoraal uit de Johannespassie
van Bach. Het optimisme van "For unto us is born" bouwt
niet op een contrast met voorafgaand verdriet, is niet paradoxaal,
maar rechtuit, het staat op zich zelf.
Op een of andere manier is dat (voor mij ?) energie,
vuur. Niet het vuur dat verbrandt, maar het vuur dat vervoert,
aandrijft, verwarmt.
Het valt me op dat de Messiah nog meer van die parels
bevat: Glory to God the Highest, het gloria van de geboorte door
het koor, Rejoice greatly, O Daughter of Sion van de sopraan.
Mijn dag is goed.
Nawoord
Waarom noemen wij (ik?) die perceptie "natuurlijk"?
Waarom klinkt bepaalde muziek zo vanzelfsprekend emotioneel, overstijgt
ze de gebreken van welke uitvoering of "interpretatie"
ook ? Ik zou het niet weten. Ik zou het eigenlijk wel willen
weten.
Carlos Bourgeois, 1 december 2001
| 
